Toen het toch gebeurde

Veel is er in Nederland geschreven over de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. En terecht. Wat daarbij minder aan bod kwam is hoe het de Joden in het katholieke Zuid-Limburg verging. Hoe verliep de co-existentie van twee geloven in het gebied rond en in het bekende toeristenstadje Valkenburg bijvoorbeeld? Wat voor invloed had de verstrengeling van tradities en gebruiken op het moment dat een van de twee geloofsgroepen vervolgd en gedeporteerd werd? Hoe zat het met de hulp aan de Joden en wat hadden zij van hun buren en bekenden te verwachten en te vrezen? De getuigenissen verzamelde Gabriel Smeets 35 jaar geleden in zijn geboorteplaats Valkenburg aan de Geul. Hij sprak met de overlevenden van de Shoah: met geboren en getogen Joodse Valkenburgers, wier voorouders al in Valkenburg woonden, met Duitse Joden die zich in Valkenburg vestigden, met een gemengd gehuwde, katholiek gedoopte dochter uit een bekend Joods Valkenburgs gezin, met de zus van de half-Joodse en in Valkenburg geboren verzetsstrijder Gerard Soesman en een overlevende van de kampen Westerbork en Theresienstadt die al voor de oorlog in Valkenburg kwam en na de oorlog trouwde met de voorzitter van de Valkenburgse Joodse Gemeente. Hun verhalen vormen de kern van dit boek. Het zijn de stemmen van hen die het meemaakten. Er wordt niet over hen geschreven. Zij komen zelf aan het woord. “Smeets’ boek is belangrijk en lezenswaardig, het laat indringend zien dat het grote drama ook aan een kleine Limburgse Joodse gemeenschap niet voorbij ging. Je wordt er zelf getuige van.” Herman van Rens