Als je niets bent

Marjan Gerrits beschrijft het leven van twee jonge mannen die in dezelfde oorlog werden meegezogen. Aan de deze kant lees je het verhaal van haar vader, die vocht om te overleven in de gruwelen van de kampen. Aan de andere kant het verhaal van haar Duitse schoonvader, gevangen in een systeem dat hem tot gehoorzaamheid dwong. Twee levens, gescheiden door de Tweede Wereldoorlog, maar verbonden door dezelfde strijd: mens blijven in onmenselijke omstandigheden.

Kant 1: Ab groeit op in een wereld die wordt verscheurd door bezetting en onderdrukking. Zijn weigering om voor de bezetter te werken brengt hem in gevaar. Onderduiken lijkt zijn enige optie, maar verraad en dreiging zijn nooit ver weg. In 1944 staat de Gestapo voor de deur. Wat volgt, is een nachtmerrie van gevangenschap, dwangarbeid en ontbering in de concentratiekampen Amersfoort, Buchenwald en Langenstein-Zwieberge. In een wereld van angst en uitputting zoekt hij naar manieren om te overleven en zijn waardigheid te behouden. Elke dag is een strijd tegen honger, kou en de meedogenloze wil van zijn bewakers. Maar hij geeft niet op. Met elke stap, elke ademhaling, blijft hij vechten voor één doel: terugkeer naar huis.

Kant 2: Voor Albert, een bakkerszoon uit Bremen, lijkt de toekomst helder uitgestippeld. Hij groeit op in het nationaalsocialistische Duitsland, wordt lid van het Jungvolk en later van de Hitlerjugend, en leert gehoorzamen zonder vragen te stellen. Maar oorlog maakt geen onderscheid in wie hij meesleept. Als jonge soldaat in de Wehrmacht wordt Albert ingezet in Frankrijk. Terwijl zijn geboortestad gebombardeerd wordt en zijn broer vermist raakt, wordt hij zelf gevangengenomen. Tijdens zijn gevangenschap worstelt hij met zorgen over het thuisfront en het verlies van oude zekerheden. Wat betekent thuis nog als alles wat je kende niet meer bestaat?

Een gelaagd portret van overleven, veerkracht en de kwetsbaarheid van vrijheid, gezien door twee unieke perspectieven die samen een completer beeld geven van wat oorlog met mensen doet.